Jednego dnia są to rolki o ADHD lub PTSD, innym razem posty lub artykuły o niedoborze żelaza https://diety.nfz.gov.pl/porady/zdrowe-nawyki/zelazo-wazny-skladnik-diety czy migrenie. Krótkie listy objawów i osobiste historie łatwo przyciągają uwagę – szczególnie wtedy, gdy odbiorca rozpoznaje w nich własne doświadczenia. Większa widoczność chorób i zaburzeń może pomagać przełamywać tabu oraz zachęcać do szukania pomocy. Ten sam przekaz może jednak spłycać skomplikowane problemy zdrowotne do kilku łatwych do odhaczenia cech.

Choroba czy trend? Popularność tematu nie daje prostej odpowiedzi

Widoczność niektórych problemów zdrowotnych w mediach społecznościowych rośnie falami. Przybywa osobistych historii, opisów podobnych objawów, relacji z drogi do diagnozy oraz list sygnałów, które wcześniej pozostawały niezauważone. W krótkim czasie zaburzenia ze spektrum autyzmu, endometrioza czy insulinooporność mogą znaleźć się wśród najczęściej przewijających się tematów w danej części internetu. Wtedy łatwo usłyszeć, że wszyscy „nagle” mają tę samą chorobę.

Takie wyjaśnienie bywa jednak zbyt proste. Część osób mogła przez lata pozostawać bez rozpoznania, ponieważ ich objawy bagatelizowano, przypisywano stresowi https://pacjent.gov.pl/jak-radzic-sobie-ze-stresem albo uznawano za zwykły element codzienności. Gdy temat staje się bardziej widoczny, więcej ludzi odkrywa, że ich doświadczenia mają nazwę i mogą wymagać rozmowy ze specjalistą. Rosnącego zainteresowania problemem zdrowotnym nie należy więc automatycznie uznawać za modę.

Popularność ma jednak również drugą stronę. Obok materiałów edukacyjnych pojawiają się uproszczone testy, jednoznaczne nagłówki, płatne poradniki, reklamy suplementów i obietnice szybkich rozwiązań. Granica między edukacją, osobistym doświadczeniem a treścią tworzoną głównie dla zasięgów lub korzyści finansowych staje się coraz mniej czytelna. Większa widoczność może pomóc zauważyć problem, ale nie oznacza, że dane rozpoznanie pasuje do każdego, kto odnajduje się w kilku popularnych opisach.

Kilka znajomych cech nie składa się jeszcze na diagnozę

Internetowa checklista pokazuje zwykle te elementy, które pasują do zapowiedzianego rozpoznania. Nie odpowiada natomiast na pytania, od kiedy dolegliwości występują, jak często powracają, co je nasila i w jakim stopniu zmieniają codzienne życie. Pomija też przyjmowane leki, inne problemy zdrowotne oraz obserwacje, które nie zgadzają się z proponowaną etykietą.

Ten sam zestaw doświadczeń może prowadzić w różnych kierunkach. Bóle głowy lub stawów, gorszy sen, utrzymujące się zmęczenie i kłopoty ze skupieniem uwagi nie wskazują automatycznie na jedno schorzenie. W ocenie znaczenie ma nie tylko obecność objawu, lecz także jego przebieg i zestawienie z pozostałymi informacjami o pacjencie.

Podobnie jest z osobistymi historiami. Relacja osoby, która otrzymała określoną diagnozę, może być prawdziwa i pomocna, ale przedstawia jeden przebieg problemu. Odbiorca zwykle nie widzi całego wywiadu, wykonanych badań ani innych przyczyn, które wcześniej brano pod uwagę. Zdanie: „Też tak mam” może być dobrym początkiem dalszych pytań, lecz nie jest równoznaczne ze stwierdzeniem: „Choruję na to samo”.

Od rolki do Google, forów i AI

Gdy temat zaczyna wydawać się bliski, naturalnym krokiem jest szukanie dodatkowych informacji. Z mediów społecznościowych odbiorca przechodzi do wyszukiwarki, artykułów, forów i rozmów z AI. Wśród wyników wyszukiwania mogą pojawić się również serwisy oferujące usługi medyczne online, np. erecepty24 https://erecepty24.pl/ . Każde z tych miejsc pełni jednak inną funkcję i nie powinno być oceniane według tych samych kryteriów.

Osobista relacja pokazuje doświadczenie konkretnej osoby, ale nie musi pasować do sytuacji odbiorcy. W artykule warto sprawdzić autora, datę publikacji i przywołane źródła. Forum może pomóc poznać pytania i wątpliwości innych pacjentów, lecz nie zastępuje konsultacji. W przypadku usługi medycznej znaczenie ma natomiast osoba odpowiedzialna za jej udzielenie, przebieg kontaktu oraz to, czy w jego trakcie uwzględnia się indywidualną sytuację pacjenta.

Także sposób wyszukiwania wpływa na otrzymywane odpowiedzi. Zapytanie o to, co może wywoływać dany objaw, pozostawia więcej możliwych kierunków niż wpisanie nazwy choroby, którą odbiorca już podejrzewa. Internet może dostarczyć wiedzy i pomóc uporządkować wątpliwości, ale ani pojedynczy wynik, ani samo odnalezienie danego serwisu nie oznaczają jeszcze rozpoznania.

AI może rozwinąć błędne założenie zamiast je sprawdzić

Odpowiedź AI może sprawiać wrażenie bardziej miarodajnej niż lista wyników wyświetlona przez wyszukiwarkę. Model odnosi się bezpośrednio do opisanych objawów i przedstawia uporządkowaną odpowiedź, ale może przy tym rozwinąć założenie, którego wcześniej nikt nie zweryfikował.

Pytanie „Dlaczego moje objawy wskazują na tę chorobę?” ustawia rozmowę inaczej niż prośba o przedstawienie kilku możliwych przyczyn. W pierwszym przypadku podejrzewana diagnoza pojawia się już na starcie, a AI może dopasowywać do niej kolejne informacje, zamiast ocenić, czy taki kierunek jest uzasadniony.

Mechanizm ten sprawdzono w eksperymencie z pięcioma modelami językowymi https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12534679/pdf/41746_2025_Article_2008.pdf . W zadaniach celowo potraktowano handlowe określenie leku i zawartą w nim substancję czynną jak dwa osobne preparaty. Narzędzia często nie korygowały tej pomyłki. W podstawowej wersji badania trzy modele zaakceptowały ją w każdej z 50 prób, a dwa pozostałe także wielokrotnie budowały odpowiedzi na nieprawidłowej przesłance.

Badanie obejmowało jeden precyzyjnie zaprojektowany przypadek, dlatego nie pozwala uznać wszystkich zdrowotnych odpowiedzi AI za niepoprawne. Ujawnia jednak, że narzędzie potrafi przyjąć tok wskazany w zapytaniu i dobrać informacje zgodne z podejrzeniem użytkownika, choć najpierw należałoby zweryfikować samą przesłankę. AI może więc przydać się przy wyjaśnianiu pojęć, porządkowaniu obserwacji i układaniu pytań przed wizytą. Na podstawie odpowiedzi modelu nie należy jednak ustalać przyczyny dolegliwości ani podejmować decyzji terapeutycznych.

Im częściej szukamy potwierdzenia, tym trudniej przerwać

Jedna odpowiedź rzadko daje całkowitą pewność. Po artykule pojawia się kolejny materiał, po rozmowie z AI – następne pytanie, a po przeczytaniu historii pacjenta – potrzeba porównania jej z innymi przypadkami. Z czasem odbiorca częściej zauważa informacje zgodne z własnym podejrzeniem, a mniejszą wagę przywiązuje do różnic i innych możliwych wyjaśnień.

Poszukiwania, które miały uporządkować sytuację, mogą wtedy zacząć podsycać niepokój. Każda odpowiedź prowadzi do nowych pytań, a chwilową ulgę szybko zastępuje potrzeba ponownego sprawdzenia objawów. Taki mechanizm może przerodzić się w cyberchondrię https://pl.wikipedia.org/wiki/Cyberchondria – powtarzające się szukanie informacji o zdrowiu, które zamiast uspokajać, zwiększa lęk. Sygnałem ostrzegawczym jest ciągłe wracanie do tych samych dolegliwości i porównywanie ich z kolejnymi opisami bez podjęcia decyzji o konsultacji. W takim momencie lepiej przerwać poszukiwania i omówić swoje obawy z lekarzem.

Do lekarza z obserwacjami, nie z gotowym rozpoznaniem

Po kilku rolkach, artykułach i rozmowach z AI łatwo wejść do gabinetu z poczuciem, że diagnoza jest już właściwie przesądzona. Na wizytę warto jednak przygotować uporządkowany opis sytuacji i zanotować:

-kiedy pojawiły się objawy i jak często występują;
-co je nasila lub łagodzi;
-jak wpływają na codzienne funkcjonowanie;
-jakie leki są przyjmowane, jakie badania wykonano i jakie choroby rozpoznano wcześniej;
-jakie zmiany w samopoczuciu ostatnio nastąpiły.

Zamiast szukać argumentów potwierdzających internetową hipotezę, lepiej przygotować pytania i uwzględnić również obserwacje, które do niej nie pasują.

Materiały z internetu nie powinny przesądzać o rozpoczęciu ani przerwaniu leczenia, nie są też podstawą do eksperymentów z lekami, suplementami czy restrykcyjną dietą. Jeśli objawy wystąpiły nagle, są wyjątkowo silne lub budzą obawę o zdrowie albo życie, należy niezwłocznie zgłosić się po pomoc medyczną, a nie kontynuować poszukiwania w sieci.

Źródła:

-https://erecepty24.pl: https://erecepty24.pl/  
-Czym jest sztuczna inteligencja – Portal sztucznej inteligencji: https://www.gov.pl/web/ai/czym-jest-sztuczna-inteligencja2 
-Pułapki związane z wykorzystywaniem sztucznej inteligencji – jak unikać zagrożeń? – baza wiedzy: https://www.gov.pl/web/baza-wiedzy/pulapki-zwiazane-z-wykorzystywaniem-sztucznej-inteligencji--jak-unikac-zagrozen2 
-Quality and Perception of Attention-Deficit/Hyperactivity Disorder Content on TikTok: Cross-Sectional Study – K. Sieferle, T. Guidi, F. Dorr, E.M. Bitzer: https://infodemiology.jmir.org/2025/1/e75973/PDF 
-Artificial intelligence and psychiatric diagnosis: a warning to the mental health community – A. Frances: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12805068/pdf/WPS-25-148.pdf 
-When helpfulness backfires: LLMs and the risk of false medical information due to sycophantic behavior – S. Chen, M. Gao, K. Sasse i in.: https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC12534679/ 
-Przygotuj się do wizyty - poradniki – Serwis Ministerstwa Zdrowia i Narodowego Funduszu Zdrowia: https://pacjent.gov.pl/przygotuj-sie-do-wizyty-poradniki 

Autor: J.W.